Carnaval

Heb je zin om een keer iemand of iets heel anders te zijn? Dan is carnaval jou op het lijf geschreven. Tijdens carnaval mag jong en oud eens helemaal los gaan en zich uitdossen in de leukste, gekste, meest opvallende carnavalskleding. Daarnaast staat de carnavalstijd synoniem voor feesten, dus wat wil je nog meer?

Carnaval – van katholiek naar algemeen feest

Van oorsprong was carnaval een katholiek feest dat vooraf ging aan de vastentijd. Het feest begint op zondag en duurt dan tot dinsdagavond middernacht, waarna op woensdag Aswoensdag gehouden wordt. Was het vroeger vooral een feest waarbij eten centraal stond (immers, direct na carnaval begon voor de katholieken de vastentijd), tegenwoordig is het een feest waarbij verkleden, optochten en het nuttigen van veel alcohol centraal staat. Dat het eten een belangrijke rol speelde is ook af te leiden van de Latijnse naam: carne (vlees) en valere (wat regeren betekend).

Toch wordt door sommigen vraagtekens gezet bij deze betekenis en duiken er ook berichten op als zou het om de volgende Latijnse woorden gaan: carrus navalis, wat scheepswagen betekend. De scheepswagen zou in deze dan weer een verwijzing kunnen zijn naar praalwagens of de komst van de god der zee die met zijn schip naar de winterfeesten kwam. Laatstgenoemde heeft te maken met het feit dat carnaval, net als veel andere christelijke feesten waarschijnlijk van oorsprong een heidens feest is dat in een christelijk jasje gestoken is.

Of het nu van oorsprong heidens of katholiek is, tegenwoordig neemt jong en oud met plezier deel aan de verschillende carnavalsoptochten en de festiviteiten rondom het carnaval. Weinig mensen vasten tegenwoordig nog. Ook gaan er weinig mensen op Aswoensdag naar de Kerk om een as kruis te laten tekenen op het voorhoofd. Vroeger was dit alleen voor mensen die moesten boeten en zonden. In de Vroege Middeleeuwen werd gedacht dat iedereen moest boeten. Ook was het geen kruisje die men zette, maar werd op het voorhoofd was as gestrooid van verbrande palmtakken (vaak buxustakken), die het jaar daarvoor met Palmpasen gebruikt werden voor de viering. In 1983 is besloten in het Kerkelijke wetboek dat iedereen die tussen de 18 en 60 jaar is, dat zij één volledige maaltijd mogen nemen tijdens het vasten. In 1989 werd bepaald dat Aswoensdag en Goede Vrijdag dagen van verplichte vasten en onthouding van spijs en drank zijn. Verder bepaalt het van de wijze van de beoefening van boete en onthouding aan het eigen geweten en initiatief van de gelovigen wordt overgelaten.

Carnaval in Nederland

Alhoewel de officiële datum dus de zondag voor Aswoensdag is houden veel carnavalsverenigingen 11 november om 11:11 uur als aanvang aan. De reden dat speciaal voor 11-11 om 11:11 uur is gekozen komt omdat het getal 11 synoniem staat voor gekken en dwazen en dat is precies wat carnaval symboliseert: een tijd waarin een ieder gek mag doen zonder dat men hiervoor veroordeelt wordt.

In Nederland is carnaval vooral populair in de zuidelijke provincies waaronder Limburg, waar elk jaar weer groots uitgepakt wordt tijdens carnaval. Praalwagens, optochten, feestjes op diverse locaties en de verkiezing van prins Carnaval. Mannen, vrouwen, jongens en meisjes halen alles uit de kast om goed opgedoft deel te nemen aan de carnavalsvieringen. Ook in Noord-Brabant weet men van wanten en betekend carnaval een groot feest met optochten, feesten en veel alcohol. In de overige provincies wordt carnaval kleinschaliger gevierd, waarbij de nadruk ligt op lokale feestjes en verkleedpartijen. Maar niet alleen daar wordt carnaval gevierd. In het oosten van Gelderland in de Betuwe wordt ook carnaval gevierd. Verder ook nog in Zeeuws-Vlaanderen, Katholieke enclaves in West-Friesland en Twente.

 

Verkleden tijdens carnaval

Tijdens carnaval staat de wereld even op zijn kop: iedereen mag zijn wie hij of zij wil. Er is geen onderscheid meer tussen mensen en dat zorgt voor een prettige eenheid die gecombineerd met de vrolijke sfeer een goed gevoel geeft. Als wie of wat men naar een carnaval gaat is een eigen keuze. Met een grote overvloed aan carnavalskleding is het mogelijk om elke gedaante aan te nemen die men wil: van een monster tot een Oosterse prinses en van een schattige beer tot superheld, het is allemaal mogelijk. Door zich te verkleden wordt men een andere persoon en kan op een andere manier van de feesten rondom carnaval genoten worden. Daarbij zorgen de verschillende kostuums vaak voor hele leuke reacties die het vreugdegevoel en de sfeer alleen nog maar verhogen. Toch zit er een klein beetje verschil in de kostuums, namelijk:

  • Rijnlands: Thematische pakken. Zijn vaak ook wat dikker omdat het feest voornamelijk buiten plaats vindt. Vaak dragen de ”Rijnlanders” een oudere jas aan.
  • Bourgondisch: Traditionele pakken, blauwe kielen met een rode zakdoek. Bourgondisch carnaval vind plaats in zalen en en cafés en daar is het vaak warmer dus is iedereen ook wat dunner gekleed.